Grafveldonderzoek in IJsselstein, Valburg, Zaltbommel en Zoelen

In de afgelopen jaren is door het Romeinenteam grafveldonderzoek uitgevoerd in onder andere IJsselstein, Valburg, Zaltbommel en Zoelen.

Als we over het grafveldonderzoek spreken, doelen we op archeologisch onderzoek dat is uitgevoerd op plaatsen waar begravingen uit de Romeinse tijd zijn aangetroffen. Tijdens zo’n onderzoek analyseren de archeologen handelingen die te maken hebben met het begraven van een overledene, het zogenaamde grafritueel. Deze kunnen zowel betrekking hebben op de fase voorafgaand aan de begraving (in de Romeinse tijd meestal een crematie), de begraving zelf en de periode daarna. Niet alle rituelen zijn archeologisch zichtbaar, maar er is veel bekend uit historische bronnen en antropologisch onderzoek. De vraag is welke elementen van het grafritueel op de verschillende vindplaatsen archeologisch zichtbaar zijn.

overzicht grafheuvels Zoelen

In IJsselstein waren voornamelijk de grafheuvels archeologisch zichtbaar. Door dit onderzoek is meer duidelijk geworden over de oprichting van zo’n grafmonument. Opvallend aan de opgraving in Valburg is dat de graven uit de Midden-Romeinse tijd oversneden worden door laat-Romeinse bewoning. Kennelijk heeft men de grafmonumenten in de Laat-Romeinse tijd niet meer herkend of wellicht waren de graven in Valburg reeds in de Midden-Romeinse tijd niet erg ‘monumentaal’. Opvallend waren de graven in Zoelen in de Midden-Romeinse tijd kennelijk wel, aangezien het grafveld ook in de Laat-Romeinse tijd in gebruik is genomen. Daarnaast leverde het grafveldonderzoek te Zoelen meer informatie op over het grafritueel, voornamelijk ten aanzien van de behandeling van kleine kinderen en begravingen van meerdere personen in één graf. Dit laatste kon ook worden onderzocht in Zaltbommel. Hier oefende men kennelijk een ander ritueel uit met betrekking tot de begraving van kleine kinderen dan in Zoelen. In tegenstelling tot Zoelen werden de zuigelingen in Zaltbommel wel gecremeerd.