Nieuws & Opinie

08-06-2017. 9 en 14 juni open middagen bij opgraving Odijk!
Meer lezen ›

17-05-2017. Live: opgraving vroegmiddeleeuws grafveld in Veldhoven
Meer lezen ›

04-05-2017. Anouk Veldman presenteert Huis van Hilde bij de EMYA 2017
Meer lezen ›

Bijzondere ontdekkingen bij het onderzoek van de scheepswrakken in Kampen

Het onderzoek, dat onderwater archeologen sinds september in de IJssel bij Kampen uitvoeren, heeft een schat aan nieuwe informatie opgeleverd over scheepswrakken van de aak, de punter en in het bijzonder de middeleeuwse IJsselkogge. Gebleken is dat de kogge niet volledig is ontmanteld, zoals eerst werd gedacht. Spectaculair is de vondst van een kombuis aan boord, compleet met koepeloven en geglazuurde tegels. Verder zijn veel scheepsonderdelen goed bewaard gebleven, zoals een deel van het achterdek, jufferblokken en de binnenbetimmering in het achterschip. Onder water stuitten de archeologen onverwachts ook op een deel van de oever van het middeleeuwse Kampen of Brunnepe. En ze vonden werktuigen uit de prehistorie.

Koepeloven

De twee kleinere scheepswrakken, een aak en een punter, al boven water gebracht. Sindsdien richt het onderzoek zich op de IJsselkogge. Bij het verwijderen van zand uit het wrak zijn veel ontdekkingen gedaan. Er is een achterdek met daarop een stookplaats met koepeloven aangetroffen, opgebouwd uit bakstenen en geglazuurde tegels. De vondst van de koepeloven is ronduit uniek. Met 3D-onderwaterfotogrametrie is het geheel prachtig in beeld gebracht. De vondst geeft een beeld van het leven aan boord en de gebruikte materialen kunnen een indicatie geven van de herkomst van het wrak.

Koepeloven en pompgoot uit de IJsselkogge
Koepeloven en pompgoot uit de IJsselkogge 
Koepeloven IJsselkogge voorkant
Koepeloven vooraanzicht

Details van het schip

Er kwamen veel scheepsarcheologische details aan het licht, zoals de ophanging van het roer, planken van het achterdek en binnenbetimmering in het achterschip in de vorm van houten wandjes die de ruimte in het achteronder indelen. Het is de eerste keer dat dit bij een middeleeuws schip is aangetroffen. Verder is een intacte wantrust constructie aangetroffen gevonden. Het wantrust zit aan de buitenkant van het boord en dient voor de verbinding van de touwen die de mast ondersteunen, de zijstagen. Deze bestaat uit zeven ijzeren bevestigingsbouten (puttingijzers) met oog. Aan twee daarvan zat nog een jufferblok bevestigd, een blok met drie gaten waar de lijnen doorheen werden geschoren. Van het schip zijn gedetailleerde onderwateropnamen in 3D gemaakt.

De aak en de punter worden aan boord gereconstrueerd
De aak en de punter worden aan boord gereconstrueerd 

Middeleeuwse oever

Vastgesteld is dat de IJsselkogge, tezamen met de aak in het verlengde, haaks op een middeleeuwse oever ligt, met de achtersteven in de richting van Kampen. Op die oever zijn houten paaltjes aangetroffen, vermoedelijk fundamenten van bouwwerken of structuren op de kant. Een van deze paaltjes is met C14-dateringmethode in de 14de eeuw na Chr. gedateerd.

 Overzicht ligging Kogge en Punter
Ligging van de punter en de kogge

Prehistorische resten

Verspreid in het onderzoeksgebied zijn verschillende vuurstenen werktuigen gevonden, die duiden op een laag met prehistorische bewoningsresten in de nabijheid van de wrakken. Deze zijn door de tijd heen los geschuurd door de stroming van de rivier en vermengd met het zand waarmee de IJsselkogge is gevuld.

 

logo isalacogghe
logo Ruimte voor de Rivier IJsseldelta 
Bekijk hier filmpjes over dit project: