Nieuws & Opinie

06-04-2017. Kom de vondsten uit Tiel bekijken op zaterdag 8 april!
Meer lezen ›

04-04-2017. Eerste congres van modern oorlogserfgoed in Nederland
Meer lezen ›

29-03-2017. Spectaculaire archeologische vondsten in Tiel, van villa of heiligdom
Meer lezen ›

Duikonderzoek naar een kogge in de IJssel bij Kampen


ADC Maritiem voerde in opdracht van Rijkswaterstaat in oktober 2012 een duikonderzoek uit naar een omvangrijk en zeer goed bewaard gebleven scheepswrak in de vaargeul bij de haven van Kampen. Het wrak van 20 x 8 meter bleek een kogge te zijn uit de eerste helft van de 15e eeuw. Er werden nog twee andere wrakken aangetroffen; een rivieraak en een punter. De vondst van een kogge en twee andere schepen midden in de IJssel en in deze staat is spectaculair te noemen.

Het duikonderzoek

Het scheepswrak werd door de onderwaterarcheologen in kaart gebracht. De kogge bleek grotendeels in tact en tot 3 meter hoogte bewaard gebleven. Er zijn geen sporen van lading gevonden. Met sonar- en multibeamapparatuur werden detailopnames van het wrak gemaakt en werd het ingemeten. De onderdelen van de scheepsconstructie waren duidelijk te herkennen. De typerende vorm, de lengte-breedteverhouding, de rechte, steile voorsteven, de overnaads gebouwde huid en de door de huid stekende dekbalken duiden op een koggeschip. Veel van de constructieve delen, zoals nagels en verbindingen, zijn bewaard gebleven. In het voorschip is zelfs een lier aangetroffen.

Reconstructie van het wrak van de kogge

Reconstructie van het wrak van de IJsselkogge (reconstructie: Cradle Concepts)

Middeleeuws watermanagement?

De kogge en de twee andere scheepswrakken stammen uit de hoogtijdagen van de Hanzesteden, waartoe ook Kampen behoorde. De IJssel vormde toen de verbinding tussen het Rijnland en de Zuiderzee; vanuit deze binnenzee liepen belangrijke handelsroutes naar de Oostzee en Scandinavie. Bij Kampen ontstond in de 15e eeuw een rivierdelta; zandbanken in de rivier vormden een probleem voor de scheepvaart en dus een bedreiging voor de economie van de stad. Het lijkt er op dat de kogge doelbewust is afgezonken om de IJssel als vaarweg in stand te houden, als een vorm van middeleeuws watermanagement. Wellicht wilde men met een omvangrijk obstakel in de IJssel een rivierarm afdammen, versmallen of omleiden. Deze hypothese zal verder worden uitgewerkt en gecombineerd met andere gegevens, zoals historische kaarten, hydrografische data en landschapsreconstructies.

En nu?

Het wrak werd gevonden tijdens een grootschalige survey van de Beneden-IJssel omdat het zomerbed in het kader van het RWS-project ‘Ruimte voor de Rivier’ wordt verdiept. Nu moet besloten worden hoe met de wrakken om te gaan. De afweging van verschillende scenario's is in volle gang. Rijkswaterstaat maakt medio 2013 bekend wat met de vindplaats gaat gebeuren.

Vondsten sorteren tijdens het duikonderzoek naar de IJsselkogge. Foto ADC

Vondsten sorteren bij het duikonderzoek naar de IJsselkogge (Foto ADC)

 Het duikonderzoek naar de IJsselkogge. Foto ADC

Duiker bij het onderzoek van de IJsselkogge (Foto ADC)

Voorbeeld van een kogge. Foto Stichting Kamper Kogge
      Foto: Stichting Kamper Kogge
      
      Lees meer:
      Nieuwsbericht 15 okt 2012
      Nieuwsbericht 16 okt 2012
      Nieuwsbericht 17 okt 2012
      Nieuwsbericht 31 okt 2012 
      Nieuwsbericht 22 mrt 2013