Nieuws & Opinie

08-06-2017. 9 en 14 juni open middagen bij opgraving Odijk!
Meer lezen ›

17-05-2017. Live: opgraving vroegmiddeleeuws grafveld in Veldhoven
Meer lezen ›

04-05-2017. Anouk Veldman presenteert Huis van Hilde bij de EMYA 2017
Meer lezen ›

ADC Monografie 20 - Venlo Q4. Leven en dood aan het Schriksel

Een archeologische opgraving op de locaties Bergstraat-west en Maaskade-zuid in Venlo Q4

J. Loopik (red.), 2015. Amersfoort. 456 pp. 

In de winter van 2009/2010, de periode februari - maart 2011 en de zomer van 2012 heeft ADC ArcheoProjecten in opdracht van de gemeente Venlo op de locaties ‘Bergstraat-west’ en ‘Maaskade-zuid’ archeologisch onderzoek uitgevoerd. Beide locaties vormen een onderdeel van het ontwikkelingsplan Q4.

De aanleg van de stadsmuur en stadsgracht in de 14e eeuw lijkt vooralsnog het moment te markeren dat de locatie daadwerkelijk in gebruik werd genomen. Tijdens het onderzoek zijn van de in de 14e eeuw aangelegde stadsmuur geen sporen aangetroffen, maar wel van de bijbehorende gracht. Deze lijkt op een gegeven moment (deels) dichtgegooid te zijn waarna in het tracé ervan een tweede, buitenste stadsmuur werd aangelegd, die op basis van historische gegevens in 1518 is aangelegd.

De oudste aangetroffen bebouwingssporen dateren uit de 16e eeuw en zijn gesitueerd aan het Helschriksel. Het gaat daarbij om de restanten van diverse kelders en een mogelijk verdiepte achterkamer. De bebouwing werd in de 17e en 18e eeuw gehandhaafd. Een enkele verbouwing aan een kelder toont aan dat men binnen de bestaande percelen getracht heeft de minimale ruimte die nog over was te benutten. Dit was te zien aan de integratie van een voorheen tussen twee panden gelegen osendrop.

Rond het midden van de 18e eeuw vonden er grootschalige wijzigingen plaats aan de vestingwerken, wat gevolgen had voor de bebouwing binnen het gebied. Zo werd de buitenste stadsmuur tot net onder het maaiveld geslecht en de daaraan grenzende stadsgracht gedempt. Ook de binnenste stadsmuur werd geslecht. Aan de binnenzijde van de buitenste stadsmuur werd vervolgens een kerkhof gesticht. Deze werd in eerste instantie gebruikt voor militaire begrafenissen, maar werd later (ook) door de gereformeerde gemeenschap van Venlo gebruikt. Tussen de bebouwing aan het Helschriksel werd tenslotte een Kruithuis geplaatst.

In de late 19e eeuw vonden er opnieuw grote veranderingen plaats. In 1869 werden de vestingwerken overbodig verklaard en mochten worden gesloopt. Venlo ging vrijwel onmiddellijk over op het plannen van de stadsuitbreidingen en de vrij te komen grond werd verdeeld en te koop gezet. 

Aan de Maaskade lijkt het dempen van een deel van het talud in de 14e eeuw het begin te zijn van de ontwikkeling van dit deel van de historische binnenstad. Niet lang na de eerste bebouwing aan het Maasschriksel volgde ook de bouw van de eerste stadsmuur. Deze stadsmuur werd gedurende de volgende eeuwen tenminste twee keer vernieuwd. 

Met de slechting van de vestingwerken in de late 19e eeuw vonden de eerste grote veranderingen plaats. De achtererven van de panden aan het Maasschriksel verdwenen nagenoeg geheel.

ADC publicaties zijn verkrijgbaar bij SPA Uitgevers

ADC Monografie 20 Venlo Q4